Μια ψυχολογική ματιά στις αντιδράσεις επιβίωσης
Ο ανθρώπινος οργανισμός διαθέτει έναν εξαιρετικά εξελιγμένο μηχανισμό προστασίας.
Όταν το νευρικό σύστημα αντιλαμβάνεται απειλή είτε πρόκειται για πραγματικό κίνδυνο είτε για συναισθηματική πίεση ενεργοποιεί αυτόματες αντιδράσεις με στόχο τη διατήρηση της ασφάλειας.
Οι αντιδράσεις αυτές δεν είναι προϊόν σκέψης ούτε συνειδητής απόφασης.
Προκύπτουν άμεσα και λειτουργούν ανεξάρτητα από τη λογική αξιολόγηση της κατάστασης. Γι’ αυτό και συχνά μας αιφνιδιάζουν.
Στη σύγχρονη ψυχολογία, αυτές οι αντιδράσεις περιγράφονται ως βασικοί τρόποι διαχείρισης του στρες και της απειλής.
Οι βασικές αντιδράσεις του νευρικού συστήματος
Σε συνθήκες έντασης, το σύστημα μπορεί να κινηθεί προς διαφορετικές κατευθύνσεις, ανάλογα με το τι εκτιμά ως πιο ασφαλές.
Fight (Μάχη): αυξημένη ένταση, θυμός, ανάγκη ελέγχου ή αντιπαράθεσης.
Flight (Φυγή): αποφυγή, απομάκρυνση, δυσκολία παραμονής σε απαιτητικές καταστάσεις.
Freeze (Πάγωμα): ακινησία, μπλοκάρισμα, μούδιασμα ή αίσθηση αποσύνδεσης.
Fawn (Υποταγή / Εξευμενισμός): υπερπροσαρμογή, δυσκολία στα όρια, ανάγκη αποδοχής.
Οι αντιδράσεις αυτές δεν είναι παθολογικές.
Αποτελούν φυσικές λειτουργίες ενός συστήματος που προσπαθεί να διαχειριστεί την πίεση που νιωθει και δεν βρισκει αλλη διεξοδο .
Όταν οι αντιδράσεις γίνονται μοτίβο
Σε ορισμένες περιπτώσεις, κυρίως όταν το στρες είναι χρόνιο ή οι συνθήκες δεν επιτρέπουν αποφόρτιση και ασφάλεια, αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να επαναλαμβάνονται και να γίνονται τρόπος λειτουργίας.
Τότε το άτομο δεν αντιδρά μόνο στο παρόν, αλλά και σε ερεθίσματα που θυμίζουν προηγούμενες δύσκολες εμπειρίες. Το σώμα προηγείται της σκέψης και η αντίδραση ενεργοποιείται πριν υπάρξει συνειδητή αξιολόγηση.
Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού βοηθά να μειωθεί η αυτοκριτική και να ανοίξει ο δρόμος για πιο ουσιαστική φροντίδα.
Η σημασία της ψυχολογικής υποστήριξης
Η εργασία με το στρες και τις αυτόματες αντιδράσεις δεν στοχεύει στον έλεγχο ή την καταστολή τους. Στόχος είναι η σταδιακή ενίσχυση της αίσθησης ασφάλειας και η καλύτερη ρύθμιση του νευρικού συστήματος.
Μέσα από την ψυχολογική υποστήριξη, το άτομο μαθαίνει να αναγνωρίζει τα μοτίβα του, να κατανοεί το σώμα του και να δημιουργεί περισσότερο χώρο ανάμεσα στο ερέθισμα και την αντίδραση.
Αν νιώθεις ότι οι αντιδράσεις άγχους ή πίεσης επηρεάζουν την καθημερινότητά σου ή τις σχέσεις σου, η ψυχολογική δουλειά μπορεί να αποτελέσει έναν ασφαλή χώρο διερεύνησης και υποστήριξης.
Στις συνεδρίες, δουλεύουμε με σεβασμό στον ρυθμό σου, εστιάζοντας στην κατανόηση των προσωπικών σου μοτίβων και στην ενίσχυση της εσωτερικής σταθερότητας.